Abraham Harold Maslow werd geboren in Brooklyn op 1 april 1908 en overleed in Californië op 8 juni 1970. Hij was een klinische psycholoog en zoon van joodse immigranten uit Rusland. Hij was een aanhanger van het behaviorisme, maar in de jaren zestig van de vorige eeuw ontwikkelde hij de humanistische psychologie. Hij introduceerde een psychologische benadering van de wetenschap. Deze benadering begint met het besef dat de wetenschap door mensen is geschapen en niet een autonoom iets is. De oorsprong van de wetenschap ligt in de motieven van de mensen. Beoefenaars van de wetenschap hebben naast de meest voorkomende behoeften ook cognitieve behoeften aan zuivere kennis en begrip. Ook hebben zij een drang naar symmetrie, schoonheid, eenvoud, volledigheid en orde. Wetenschap beoefenen kan een vorm van zelfexpressie zijn, het kan een broodwinning zijn, of een bevrediging van een van de neurotische behoeften.

Maslow en de humanistische psychologie

De humanistische psychologie ontstond als derde stroming naast de dieptepsychologie en het behaviorisme. Deze twee stromingen doen de mens tekort volgens de humanistische psychologie. De dieptepsychologie ziet de mens als een door driften bepaald wezen; de mens wordt hiermee gelijk gesteld aan een dier. Het behaviorisme ziet de mens als een wezen onder invloed van straf en beloning, wat de mens reduceert tot een soort machine. De humanistische psychologie daarentegen benadert de mens vanuit zijn mogelijkheden. De mens heeft een oneindig aantal mogelijkheden, waardoor hij het beste uit zichzelf kan halen. De humanistische psychologie erkent wel de principes van de dieptepsychologie en het behaviorisme, maar vindt dat beide stromingen de mens in een te beperkt daglicht stellen.

De behoeftepiramide van Maslow

In het verlengde van de humanistische psychologie ontwikkelde Maslow een theorie over de behoeften van de mens. De mens is voor Maslow een uniek gemotiveerd individu met een groot aantal drijfveren. Als de mens een gezonde persoonlijkheid wil ontwikkelen, moeten eerst een aantal fundamentele menselijke behoeften worden bevredigd. Deze fundamentele behoeften zijn volgens Maslow aangeboren. Maslow heeft deze behoeften als een hiërarchie geclassificeerd:

• Primaire biologische behoeften: deze behoeften zijn fysiologisch, organisch, lichamelijk en hebben te maken met de homeostase van het organisme. Het zijn overlevingsbehoeften. Hieronder vallen de behoeften aan eten, drinken, zuurstof en seks.

• Veiligheidsbehoeften: behoefte aan lichamelijke veiligheid en zekerheid. Veiligheid wordt gezocht in een georganiseerde groep, zoals het gezin, de buurt, het bedrijf. Het gaat om bestaanszekerheid. Hieronder vallen de behoeften aan huisvesting, relaties en werk. Als aan deze behoeften wordt voldaan, ontstaat er een vertrouwensband.

• Sociale behoeften: behoefte aan saamhorigheid. Hieronder vallen de behoeften aan vriendschap, liefde en sociale relaties.

• Behoefte aan waardering, zelfrespect en erkenning: deze behoeften verhogen de competenties en het algemene aanzien in de groep. Men heeft behoefte aan status in sociaal verband. Er zijn twee soorten behoeften:

+ Behoefte aan zelfwaardering: het verlangen naar zelfvertrouwen vanwege waardering voor zichzelf en succes, het verlangen naar vrijheid, onafhankelijkheid.
+ Behoefte aan waardering door anderen: respect, aanvaarding, erkenning als persoon en op basis van zijn kwaliteiten, status in de groep.

• Behoefte aan zelfverwerkelijking of zelf actualisatie: dit is de behoefte om zich persoonlijk en geestelijk te ontwikkelen en te groeien. De sociale omgeving geeft een ondersteunende basis.

Maslow stelt dat maar een klein deel van alle mensen volledige zelfverwerkelijking bereikt. In grote delen van de wereld moeten mensen overleven en zijn dus bezig met overleving behoeften. Anderen hebben een gezin om voor te zorgen, waardoor zij blijven steken in veiligheidsbehoeften en sociale behoeften. Alle energie gaat naar deze behoeften, zodat er weinig overblijft voor zelfverwezenlijking. Maslow heeft mensen onderzocht die volgens hem het hoogste niveau van zelfverwezenlijking hadden bereikt, namelijk wereldleiders en beroemde atleten. Hij noemde hen zelf-vervullers. Zij ervaarden vaak een topervaring of piekmoment, waarbij alles op zijn plaats leek te vallen en zij grote vreugde voelden.

Bronnen

Maslow, A. (1998). Toward a psychology of being. Hoboken, NJ, USA: Wiley & Sons
Maslow, A. (1987). Motivation and personality. New York, NY, USA: Harper Collins Publishers
Schneider, K.J., Bugental, J.F.T., & Pierson, J.F. (Eds.). (2001). The handbook of humanistic psychology: leading edges in theory, research, and practice. Thousand Oaks, CA: Sage Publications.